تبلیغات
با نماز - نقش نماز در زندگی زوج های جوان

با نماز

بزرگ مردتاریخ

جستجو
لوگو


ثانیه شمار
اوقات شرعی
جعبه حدیث

موضوع: پرتویی از اسرار نماز -نماز درمانی -
اگر بپذیریم كه نحوه آغاز هر راه بر نحوه تداوم آن تأثیر دارد، بزرگداشت نماز در ابتدای زندگی مشترك، می تواند آغاز مبارك و فرخنده ای برای تمامی جریان زندگی باشد.
در زندگی فرازهای باشكوهی برای روح آدمی وجود دارد كه لازمه زیستن افتخارآمیز است و هر فردی به میزان برخورداری از این فرازها می تواند به انسانیت خویش مفتخر باشد. انس با نماز بهترین نقطه عطف زندگی است و هرگاه زوج های جوان چنین پیوندی با خداوند داشته باشند، هرگز غبار ملال و خستگی بر وجودشان نمی نشیند.
با توجه به جوان بودن جامعه ایرانی و با توجه به این كه شاید ازدواج سبب تقویت دنیاگرایی شود و دین داری را تضعیف نماید، به بررسی نقش نماز در زندگی زوج های جوان می پردازیم.

1. تغییر بینش زوج های جوان نسبت به زندگی
زن و مرد با وجود دیدگاه ها و بینش های مختلف با یكدیگر ازدواج می كنند و در مسیر زندگی، در كنار یكدیگر با وقایع و حوادث مختلف برخورد می كنند. چگونگی بینش و رویكرد زن و شوهر در مقابل اتفاق های زندگی نقش خاصّی در تداوم و عمق روابط آن هادارد و در ایجاد فضای عاطفی و محبت آمیز تأثیر می گذارد. در این میان، بینش زن و مرد نسبت به زندگی، همسر، ازدواج، خانه داری و تربیت فرزند، در نحوه ارتباط بین آن ها و توقعاتشان نسبت به یكدیگر بسیار مؤثر است. جوانان به دلیل كم تجربگی، كمبود آگاهی و نوسانات عاطفی و هیجانی، در پاره ای موارد از تصمیم گیری های عاقلانه و عمیق عاجزند. در نتیجه، به علت سطحی نگری و شتاب در تصمیم گیری ها اشتباه می كنند. نماز در تصحیح این روند می تواند نقش خاصی را ایفا كند و با تقویت انگیزه های متعالی و رهایی آدمی از دنیاگرایی، او را در راستای اهداف عالی هدایت كند؛ زیرا نماز، آدمی را از جاذبه های زمینی به جاذبه های آسمانی، اوج می دهد و او را از فرش به عرش سیر می دهد و از خاك تا افلاك برمی كشد. اگر زوج های جوان به این فضای متعالی راه یابند، فراز و نشیب زندگی نمی تواند آن ها را دچار تزلزل كند.
نماز انسان را از دردها و روزمرگی ها رها می سازد و دردمندی او را سمت و سویی دگر می بخشد. روحش را از حقارت آزاد می كند و به او عزت و منزلت و تعالی می بخشد. در چنین فضایی، همسران جوان به احساس پوچی نمی رسند و برای تداوم زندگی با هم، از سطح غرایز فراتر رفته و با یكدیگر اتّصال وجودی پیدا می كنند. به عبارت دیگر، نماز، نقطه اتصال معنوی آن ها به یكدیگر می شود و از این رو، روند زندگی مشترك را یك سره، با ارزش می یابند.
2. حفظ كیان خانواده
برای همسران بسیار مهم است كه شریك زندگی اش فقط او را دوست داشته باشد و نسبت به دیگران نظر سوء نداشته باشد. این مسأله به طرز عجیبی در امنیت روانی همسران به ویژه رابطه زن با همسر و خویشاوندان وی تأثیر دارد.
انس با نماز تقوای بیشتر و تقید به مسایل شرعی را به دنبال دارد و مانع بزرگی برای افتادن در وادی گناه محسوب می شود. به عبارت دیگر، نماز با ایجاد یك نظام فراگیر اخلاقی، اعمال و رفتار نمازگزار را هدایت و تنظیم می كند. یك جوان با ایمان و نمازگزار در پرتو نماز از نگاه به نامحرم چشم می پوشد و با رعایت حریم در روابط زن و مرد متانت و وقار پیشه می كند. او با چشم پوشی از نامحرم به همسر خویش وفادار و متعهد می ماند و اجازه نمی دهد هوا و هوس های زودگذر، كانون گرم زندگی او و همسرش را متلاشی كند. این ها همه در پرتو نماز و ارتباط با خداوند حاصل می شود.
این شرایط، زمینه را برای ایجاد یك حسن خلق قوی و پایدار هموار می كند و زندگی را در یك بستر مناسب و بدون تنش جدّی به پیش می برد. امنیت و آرامش زوج های جوان در چنین فضایی به خوبی تأمین می شود و طرفین با رضایت كامل به انجام وظایف همسری خود می پردازند. پس، نمازگزاری با ایجاد شبكه اخلاقی گسترده در خانواده زن و مرد را در ایجاد كانون گرم خانواده یاری می كند و این مسأله رمز موفقیت خانواده است.

3. زوج های جوان و تجربه محدود زندگی
به طور معمول، بیشتر زوج های جوان، از نظر سنی در شرایطی نیستند كه دارای تجربه ای وسیع و متنوع در زندگی باشند. آن ها چندان با فراز و نشیب روزگار آشنا نبوده و با مشكلات دست و پنجه نرم نكرده اند. از این رو در زمان برخورد با دشواری های معمولی زندگی غافلگیر شده و حالت انفعالی به خود می گیرند. در چنین شرایطی است كه آن ها نیاز به نیرویی عظیم و تزلزل ناپذیر می یابند تا آن ها را در این موقعیت ها، یاری نماید. نماز، ارتباط مستقیم و بی واسطه با پروردگار در چنین شرایطی به خوبی می تواند كاستی های زوج های جوان را تحت تأثیر خود قرار دهد، تا آن ها با آرامش بیشتری روند آزمون و خطای ابتدای زندگی را پشت سر بگذارند.

4. نماز، مهار كننده هیجان جوانی
از ویژگی های سن جوانی، تحریك پذیری زیاد است. جوانان به سادگی تحت تأثیر هیجانات زودگذر و شدید قرار گرفته، واكنش نشان می دهند و همین امر در بیشتر مواقع موجب تنش های روحی می شود. لذا زوج های جوان به عاملی نیاز دارند كه آن ها را در این گونه موارد به نوعی مهار كند و هیجانات جوانی را معقول و معتدل سازد. نماز، چنین تأثیر مثبت و سازنده ای را می تواند در زندگی زوج های جوان ایفا كند؛ یعنی هیجان های غریزی را در مسیری صحیح و خداپسندانه هدایت كند.
متأسفانه، چالش های پنهان و آشكاری میان زوج های جوان وجود دارد و هر یك به نحوی درصدد كنترل دیگری است و هر طرف تلاش می كند تفوق و برتری خود را بر دیگری تحمیل نماید كه این امر به خودی خود، منجر به برخوردهای اجتناب ناپذیری می شود. در این فضا زن و مرد با سلیقه ها و دیدگاه های خویش به طور طبیعی درصدد دفاع از عقیده و سلیقه خویش برمی آیند و بدیهی است كه چنین امری می تواند چالش های خانوادگی را به دنبال داشته باشد. این احساس خودخواهی اگر كنترل نشود، به درگیری های مداوم می انجامد. در این شرایط، نماز می تواند فرد را از دایره بسته خودخواهی، خارج كند و در چارچوب خداخواهی، احساس فداكاری، گذشت و ترجیح دادن همسر بر خویشتن را در او زنده كند.
نماز و ارتباط با خداوند، روح فروتنی و دوری گزیدن از خودمحوری را در زوج های جوان افزایش می دهد و به جای سلطه جویی روح رفاقت را در میان آن ها احیا می كند.

5. نماز و نیازهای واقعی زوج جوان
هر زوج جوان نیاز به پشتیبانی دارند كه از آن ها در انجام تعهدات و وظایف سنگینی كه پذیرفته اند، به نوعی حمایت كند. انس با نماز این حس را به زوج های جوان القا می كند كه خداوند بهترین پشتیبان آن ها در زندگی انسان است.
حضرت علی (ع) در پاسخ پرسش كه پرسیدند: علم چیست؟ فرمود:«این كه به اندازه احتیاج به خدا، او را عبادت كنی».
1
نماز به منزله بزرگ ترین پشتیبان یك زوج جوان محسوب می شود، به ویژه در آغاز راه كه زندگی هنوز به انسجام لازم نرسیده است و احساس بی ثباتی بر روابط حاكم است. در چنین شرایطی روی آوری به نماز برای گفت وگو با خداوند، می تواند احساس خلأ را به احساس آرامش مبدل كند و اضطراب برخاسته از مشكلات را با یاد او تخفیف دهد، تا بدین وسیله مجال بیشتری برای اندیشیدن و پیدا كردن راهی مناسب پیدا شود.
یكی دیگر از نیازهای زوج های جوان رسیدن به فردایی بهتر است. در این میان، امید نقش بسیار زیادی در پویایی انسان دارد و بهترین انگیزه جهت رسیدن به آرمان های زندگی محسوب می شود. با توجه به شور و نشاطی كه در جوانان وجود دارد می توان گفت، جوانان معمولاً مایلند زندگی را از دریچه امید ببینند و نماز دریچه زیبایی است به سوی امیدهای زندگی؛ در ذكرهای نماز و به ویژه قنوت، عباراتی وجود دارد كه از حالت دعا و درخواست برخوردار است. جوانِ نمازگزار با دعای خود در حقیقت، آرزوی رسیدن به فردایی بهتر را با خداوند در میان می گذارد و چون كسی كه دعا می كند، امید به اجابت هم دارد، نماز هم چون حلقه اتّصالی خواهد شد كه زوج جوان را با خداوند مرتبط می كند و امید به رحمت و بخشش الهی را در وجود آن ها نهادینه می كند.
هر فردی در زندگی نیاز به همدم و هم صحبتی دارد كه بتواند با او ارتباط برقرار كند؛ زیرا انسان موجودی اجتماعی است كه بسیاری از نیازهای عاطفی و روانی خود را به واسطه برقراری ارتباط كلامی با دیگر اعضای جامعه انسانی تأمین می كند. در این میان، نماز كامل ترین و زیباترین ارتباط كلامی انسان با خداست و تمامی نیازهای روحی و روانی انسان را سمت و سویی حقیقی می بخشد. نیایش، نماز و ارتباط با خداوند باعث می شود كه روح از احساس تنهایی نجات یابد و به واسطه پیوند میان خود و خالق هستی، رابطه انسانی با همسر خود برقرار كند.
یكی دیگر از نیازهای روح آدمی در ارتباط با بی كرانگی یا وجود بی نهایت است. روح آدمی، چون از روح الهی نشأت گرفته است،
2
از این رو از محدودیت های زندگی مادی به سرعت سرخورده می شود و هر لحظه متر صد در هم شكستن حصار تنگ آن است.
انسان موحّد با اتّصال روحش به عالم ملكوت، شادابی و طراوت خود را حفظ می كند و به این وسیله توانایی روحی خود را افزایش می دهد. در مقابل، انسان مادّی به دلیل محرومیت از چنین رابطه ای، از سردرگمی، ابتذال و پوچی روزافزون در عمق روح و روان خویش رنج می برد.
زوج های جوان در شروع زندگی بیش از دیگران نیاز به پویایی دارند و علاقه مندند كه زندگی را از دریچه نشاط و شادابی ملاحظه كنند. نماز می تواند این نیاز را به مجرای صحیح خود هدایت كند و آن ها را به مفاهیم عمیق تری از نشاط زندگی آگاه كند.
برخی از اندیشمندان هم چون آبراهام مازلو بر این باورند، زمانی كه انسان ها به نیازهای زیستی خویش پاسخ می دهند، در مرحله بعد نیازهای ثانویه و تأمین آن ها مطرح می شود و اگر هرمی از نیازهای ثانویه انسان ترسیم كنیم، قاعده آن، نیازهای ایمنی است كه در رأس آن نیاز به خودشكوفایی به چشم می خورد. بر این اساس، وقتی انسان از پاسخ به نیازهای ابتدایی خود فارغ می شود، آن گاه درصدد پاسخگویی به نیازهای اساسی ترش از جمله نیازِ خودشكوفایی برمی آید كه در این مرحله او می تواند تمامی استعدادها و توان مندی هایش را از قوه به فعل برساند و خودشكوفایی را محقق كند.
3
صرف نظر از میزان صحّت تقدّم و تأخّری كه این دسته از روان شناسان برای نیازهای انسانی قایل می شود، توجه به نیازِ خودشكوفایی مبحث بسیار مهمی است كه نمی توان آن را نادیده گرفت.
یكی از ویژگی های انسان خودشكوفا، خویشتن فرارونده اوست؛ یعنی شخصیتی كه از مرزهای خود بالاتر رفته و جذب پدیده های عمیق تر و گسترده تر از خود می شود. نماز عاملی است كه انسان را از خود فراتر می برد و محو و جذب ملكوت الهی می نماید و آن گاه به تفسیر دیگری از «خویشتن» می رسد. در حقیقت روح نماز، «از خود بریدن» و «به خدا پیوستن» است. نمازگزار واقعی، خود را چون «منِ مستقل» نمی بیند، بلكه خدا را بر فراز خویشتن مشاهده می كند؛ كسی كه منیّت خود و خودبینی را كنار می زند، در حقیقت مصداق شخصیت فرارونده می شود و مهر و محبت او به همسر و فرزند و جامعه اش نیز در مسیر عشق به خدا، معنا و مفهوم پیدا می كند و تابعی از منافع شخصی و غریزی او نمی شود.
هر زوج جوانی در آغاز زندگی مشترك خود، نیاز شدیدی به نیروی اعتماد به نفس دارند تا بتوانند در پرتو آن بر مشكلات خود فایق آیند. نماز، این خودباوری و اعتماد به نفس را به انسان عطا می كند؛ موجودی كه خداوند او را جانشین خود در زمین دانسته
4 و آفرینش او را مبارك می داند.5 در حدیث قدسی نیز این مضمون آمده است كه «ای فرزند آدم! من همه چیز را به خاطر تو آفریدم و تو را به خاطر خودم».6
حال، انسانی كه موحد است و خداوند در صدر اندیشه او نشسته است، چون راز و رمز نیایش با خدا را دریافته، با طیب خاطر نماز می گذارد و از این راه خودباوری و اعتماد به نفسِ می یابد. داشتن حامی نیرومند و مهربانی هم چون پروردگار می تواند تضمین كننده اعتماد به نفس انسان در فراز و نشیب های زندگی مشترك و مسئولیت های ناشی از آن باشد و حذف كردن چنین پایگاهی از زندگی، می تواند زوج جوانی را كه با امید و آرزو زندگی مشترك خود را آغاز كرده اند، به گرداب خودمحوری ها و درگیری های نفسانی كشاند. در واقع، نماز به عنوان محكم ترین رابطه انسان با خدا، می تواند بهترین تأمین كننده اعتماد به نفس زوج های جوان، محسوب شود و برای مبارزه با مشكلات زندگی به آن ها جرئت كافی بدهد.
یكی دیگر از نیازهای یك زوج جوان نیاز به «مقبولیت» است. به این معنا كه دیگران او را همان گونه كه هست، پذیرا باشند. این نیاز، در حقیقت به ضرورت داشتن جایگاه در میان جامعه اشاره دارد و اگر جز این باشد، زندگی امری دردناك بوده و به سختی قابل تحمّل است. حال باید دید آیا نماز و ارتباط با خداوند، قادر است برای انسان چنین مقبولیتی را فراهم كند؟ اگر به فلسفه نماز و روح عبادت توجه كنیم، پاسخ این پرسش آسان خواهد بود؛ زیرا نماز یعنی امكان حضور همه بندگان در بارگاه الهی، به شرط آن كه پیشانی بندگی بر آستان كبریایی اش بسایند.

6. تأثیر بلندمدّت دوران آغازین زندگی
تاثیر دهه اول زندگی مشترك در سال های بعد غیر قابل انكار است. بر این اساس، زوج های جوانی كه در دهه نخست زندگی مشترك رابطه عمیق و مستمری با خداوند برقرار می كنند، در سال های بعد از آن، وقتی به گذشته خود می نگرند، احساس آرامش، عزّت نفس و پاكی را با تمام وجود حس می كنند؛ در حالی كه اگر بهترین سال های زندگی مشترك كه همان دهه اول ازدواج است، با دوری از خداوند، غفلت از یاد او و ترك نماز سپری شود، همیشه هاله ای از احساس گناه، زوج جوان را می آزارد. مگر آن كه با استغفار از گذشته مورد لطف و عنایت خداوند قرار گیرند. اما حتی در این صورت هم سال های از دست رفته جبران نمی شود. از این رو، نباید به آسانی این دوره مهم را از دست داد.

7. تربیت فرزندان
زوج های جوانی كه اهل نماز و عبادت اند، در تربیت نسل صالح و با ایمان توفیق بیشتری می یابند؛ زیرا حالات روحی و عاطفی والدین به ویژه مادر، در دوران بارداری و دوره شیرخوارگی به كودك تأثیر زیادی بر جای می گذارد و چنانچه مادر از ویژگی های معنوی برخوردار باشد، فرزند خود را در دوران جنینی و شیرخوارگی مستعدّ پذیرش ویژگی های اخلاقی می گرداند.
ولی پس از طی دو مرحله یاد شده ویژگی های رفتاری والدین نقش بسزایی در تربیت فرزندان دارد و حالات عبادی والدین تأثیر عمیقی بر صفحه روح و وجدان فرزندان باقی می گذارد. نمازگزاری زوج های جوان سبب ایجاد فضای معنوی در منزل می شود و نقش خاصّی در تربیت دینی فرزندان دارد.
نماز سبب تقویت روحیه قدردانی و شكرگذاری می شود. این موضوع با توجه با دیدگاه متفاوت و روحیات خاص آن ها، در ابتدای زندگی بسیار مهم است.
روحِ نماز، حمد و سپاس نسبت به خداوند تبارك و تعالی است
7
و همان گونه كه در سوره مباركه حمد ملاحظه می كنیم، چنین سپاسی به درگاه خداوند، در حقیقت، تجسّم و تبلور روح قدرشناسی نسبت به نعمت ها و بخشش های الهی است. كسی كه نسبت به خالق قدرشناس باشد، نسبت به مخلوق او نیز قدرشناس خواهد بود و او زحمات و تلاش های اطرافیان، از جمله همسرش را هرگز فراموش نخواهد كرد. این امر، روح مودّت و حق شناسی و وفاداری همسران جوان را نسبت به هم تقویت می كند و در نتیجه پایه های زندگی شان محكمتر می شود.
توجه به آثار نماز پیش تر گفته شد بُعد دیگری از اثرات نماز در زندگی زوجهای جوان را آشكار می كند. عنصر صبر و استقامت، عنصر دیگری است كه نماز آن را قوام می بخشد و ظرفیت و توان روحی نمازگزار را در برخورد با مشكلات افزایش می دهد. این ویژگی برای زوج های جوان به نوبه خود از ایجاد تنش های مختلف جلوگیری می كند و میزان درگیری های عصبی را كاهش می دهد. از این رو، می توان نتیجه گیری كرد كه نماز پایه های زندگی زوج جوان را استحكام می بخشد.
پی نوشت ها:


نوشته شده در شنبه 24 اسفند 1392 توسط رسول توسلی آشتیانی
مقام معظم رهبری

آرشیو مطالب
نویسندگان
نظر سنجی
آمار سایت
Blog Skin